E Khangeri reformato Śieu Odorhei

Bukǎ simplo, paćǎ, aćhavipen andar o muj. Kadala si ol dume save phenen pen, kana dikhes e jekhtovar e tikni khangeri reformato andar o Śieu Odorhei, andar o źudeco Bistrica Näsäud. 

Pa e lokaliteta sas xramosardo o jekhtovar and-o berś 1263, atunći avindoj vazdini vi e khangeri. Kadaja si jekh khangeri sala, o vazdipen avindoj sar maj but kasave andar e Transilvania, kaθar o kurento ćisterćiano, kaj si de kaθar o astaripen le sekolosqo XIII, ande kadaja rig le Europaqi. 

K-o Śieu Odorhei o vaxt phenes k-e aćhilo p-o than. And-e tikni khangeri reformato xakǎres ke kames te maj beśes jekh cïra, te dikhes so simplo si kerdi haj te beśes tuqe kirre gogǎnça and-jekh than but miśto.  

La khangerǎ si la jekh nava ćentralo, koro haj absida, ama kadaja maj palal si patrato haj na semićirkularo sar arakhas ande aver romaniko vazdimata. 

Andral e khangeri si but dud, avindoj varruime parno, haj kaj dikhel pes, than thanesθar sas inkalde avri te dikhǒn ol bare barra, lustruime, kaj si de andar e jekhto etapa le vazdimasqi haj vi ol pikture save sas la khangerǎ maj anglal. Kadaja si mardi karamidaça, avindoj mobilime stranença purane, but miśto skulptime. 

Inker gogi ke o altaro la khangerǎqo si jekh spećifiko, simplo, numaj bankença grio haj jekh meseli vaś e sluźba. 

Mukhela tumen bimujesqo, ama e khangeri na-i la turno-klopotnica, avindoj vazdini numaj jekh turla simplo kaśtukani. Kathe si jekh andar ol maj importanto bukǎ skulpturaqe, kaj si andar o anglutno gotiko transilvänicko, jekh reliefo savo kerel śukar o timpano le udaresqo nordiko la khangerǎqo haj sikavel jekh sćena vïnatorǎqi. Duj murśa saven si len lanće maren pen varekaça sar jekh balauro phakença, haj e sćena sikavel o maripen le laćhe bukǎnqo le bukǎça nasul, sar si o vićio. 

And-e vatra le gavesqi, maśkar e khangeri reformato haj o vazdipen le śkolaqo andar e lokaliteta, e terasa vazdinǒl jekh cïra desar si o tereno trujal, bi te avel ćhudino avri laqo karaktero antropiko, maj but ke vi o zorǎripen le śkolaqo vaj aver bukǎ le forosqe sas inkalavde avri but bukǎ purane arheoloʒiko, ol maj ćaće avindoj andar e epoka romano. 

Si phende, avrǎl ol bukǎ kerde manuśenθar, vazdimata zidurenqe astarde mortaroça, kaj daśtin te ingeren karing o godisaripen jekhe staciunǎqo savi si maj bari desar jekh than gavesqo. O materialo arheoloʒiko but verver haj barvalo, kerdo andar ćeramika romana provinćialo, terra sigillata, bukǎ haj piese kaj keren te avel vareso maj śukar, zorǎrel jekh kasavi ipoteza.