E Diz Daćiko Katar O Moineśti

Ke kam 1,2 kilometroja katar o malo ćaćo le lenǎqo o Londo Tazläo, ande jekh zona veśani de paś-o kartiero Lukäćeśti, kaj si k-o nord-vesto katar o foro Moineśti, o źudeco Bakäu, sas arakhlo and-o berś 1986 jekh sito daćiko tikno.

Ol phuvǎqe rodimata kerde ʒi ages phende ke sas kathe jekh than dikhimasqp zorǎrdo, kaj sas andar o sistemo brakhimasqo la Daćiaqo k-o esto katar ol Karpacǎ.

E diz daćiko sas thovdini strateʒiko p-o „Plaj Ćetäcuja”, k-o ućipen 719 metrojenqo, sas kerdo te brakhel o drom karing e Transilvania andar o nakhipen Gimeś.

 

---

E dizorri daćiko katar o Moineśti astardilo and-o śelberś II anglal o Hristos. Ol sondaźǎ arheoloʒiko kerde and-o sito sikade ke sas duj kotora beśimasqe. 

E jekhto faza sas and-o śelberś II anglal o Hristos, jekha ćeramikaça sanorri, andar pasta maronio vaj bruno-surp, kaj strafǎlas, andar ol bare pirǎ.

E dujto faza beśimasqi si andar ol śelberśa I anglal o Hristos – I palal o Hristos, kana e ćeramika kathar si maj but maladini. Kadalaθe maj si vi e ćeramika romano, kathe si but kupi jekhe vaj duje kanença haj  amfori piriforme.

Jekh buki interesanto anda jekh gav kaj si opre, sar si kodova katar o Moineśti, si ke si maj but feloja ćeramikaqe andar e perioada „klasiko” (ol śelberśa II-I anglal o Hristos – I palal o Hristos). Sas arakhli kathe vi ćeramika piktime. E piktura si loli roșie-maronio thule benzença p-o uśt la pirǎqo vaj p-e piri, kana vakeras pa ol kućǎ haj kućǎ ćikune.

Andar ol bukǎ arheoloʒiko arakhle phenas tumenqe pa ol fusajoli andar phuv phaberdi bitronkoniko, o kotor rïśnicaqo andar tufo vulkaniko, sar vi bukǎ sastrune (thule karfǎ, dälci, skoabi).

Kana alosardǎs te dikhes o Moineśti, areslǎn kaj trebul vaśe jekh balnearo sastǎripen. Ol xaingorrǎ mineralone paněça andar o Parko Bäj si but laćhe sastǎrimasqe, labǎrde and-o andruno sastǎripen haj laćhe anda nasfalimata le xamasqe tubosqe (gastro-duodenite kroniko, enterokolite kroniko nespećifiko), nasfalimata hepato-biliaro, anda savenθe trebal kuri kolerezaqe (diskezii biliaro, kolećistite kroniko, sekeli pala ol operacii biliaro), nasfalimata xamasqe haj metabolismo.

Jekh muj uźe aerosqo haj laćhi kedve arakhesa vi and-o veś o Veś Piněnça. Si e korkorri rezervacia kale pinosqi kanadiano andar amaro them haj maśkar ol frimi andar save maj inkeren pen and-e Europa. Si la 15 hektarǎ haj si na feri jekh than kidimasqo  le kale Pinosqo (Pinus nigra), ama si śerutni vi andar o turismo, andar ol śajimata agrementosqe kaj del len haj o barvalipen peisaźojenqo.

Avesa azbajlo te aśunes ke and-o Moineśti si jekh monumento but baro: 25 metroja de lungo, 2,6 metroja de buxlo, 10 metroja de ućo înălțime haj kam de 120 toni pharo. O monumento „Tzara DADA” sas vazdino, and-o berś 1996, anda o Tristan Tzara haj o dadaismo, o kurento artistiko śirdilo kadalesθar. Kadaja kreacia le artistosqi Ingo Glass si korkorruni vaś ke si e korkorri buki monumentalo le skulptorosqi kaj na si thovdini paś-o fluvio Dunärǎ.

O barvalipen dadaisto si kerdo vi andar aver monumentoja haj skulpturi prinʒarde sar „e Kat DADA”, „o Somnal Trinipen”, „o Gi le Tristan Tzaraqo”, „o Grifono”, o Kavalero Tristan Tzara, o Kubo Aleatoro. Sa kadja, si vi jekh efiʒia kerdi anda o Tristan Tzara thovdini paś-o than kaj sas sas o kher binadimasqo kadale śerutne autorosqo but prinʒardo.