E kaśtuni khangeri o Somnal Merkurie haj e Somnal Ekaterina - Rädäśeni

 E kaśtuni khangeri andar o Rädäśeni brakhel o ʒivipen le gavesqo de p-o plaj, śele berśenθar.  O than kaj si del but lośalimata le jakhenqe. Ande kadava thanorro rajosqo, pherdo pakǎjimaça haj ilesqe barimaça, aʒukeren tumen kamimaça o phuro vazdipen vojevodalo kaj lǎs palem pesqo baro śukaripen. Phenel pes ke sas kerdo katar o vojevodo Śtefan Tomśa and-ol berśa 1611 – 1622.

E ikonografia si bizantino, and-ol ranga zeleno haj vunoto, sćenença pherde kadale kulorença. Le manuśen si len muja sar and-e piktura gavesqi, kaj paśarel o gi le khangerǎqo le ʒivimasθar sado le gavesqo. 

Paś-o ikonostaso kaj ulavel o naoso le altarosθar baroko sar forma haj struktura, influencime apusǎno, maj si kathe vi aver butǎ barvalimasqe: jekh kopia sar jekh poloniko rupuno sumnakaiardo le rrojorrǎqo dini  katar o vazditori la khangerǎqo bisericii and-o berś 1621.

O Mihajl Sadovǎnu phenel pala laθe and-o romano e Nada la Lulugǎnqi (1950), pakǎindoj ke si jekh „monumento reliʒioso, jekhuno maśkar ol aćhilimata le berśenqe kaj nakhile”. O xramosarno del duma ande lesqo stilo ke lǎs rig k-o xamos anda o pakǎripen le anavesqo le purane kaśtune khangerorrǎqo andar o Rädäśeni.
 
Śaj ke avela tumen baxt haj, kana aresen k-o Rädäśeni, arakhen ol meselǎ zinzarde haj le manuśen le gavesqe lośarindoj pen anda o xaben, sosqe o barvalipen kadale thanesqo si laćho haj gulo, haj pala ol pherǎ kathar aśundǎs pen ʒi dur bute berśenθar.

---

Xarno istoriko rodinipen

O gav Rädäśeni si sikado and-ol lila jekhtovar and-o februarie 1424, ande jekh lil dinimasqo le xulajesqo o Aleksandru o Laćho.

E kaśtuni khangerorri andar o Rädäśeni sas vazdini 200 berśa maj palal, kana sas xulaj o Śtefan Tomśa o dujto. Ama fal pes ke o xulaj sas kodova kaj ćhutǎs feri o barr temeliaqo, o śukar vazdipen kaśtuno biandoj pes andar e buki phari le gavutnesqi, avindoj agorisardo aba kana avilǎs sar xulaj e dujtovar. 

Sar ćaćacipen si e sumnakajuni rrojorri dini katar o vojevodo anda te les patragi „dem la la kaj te mangel pes anda amenθe and-e Khangeri andar o Rädäśeni kaj si o anav le bare mućenikosqe Merkurie. Me o Śtefan V. V. Tomśoviśi” haj kaj maj pala kodoja aresli k-o Muzeo la Mänästirǎqo Nǎmc. Ol raśaja haj ol thanutne andar o Rädäśeni dine duma khethanes te keren jekh kopia andar rup sumnakaiardo sar jekh poloniko pe savi te xramol pes: „Kadaja rroj sas dini katar o E. M. Naftanailä k-e Khangeri andar o Rädäşeni, and-o o berś 1866”.

Pala 400 berśa, and-o o berś 2012, k-e sluźba palemuźǎrimasqi la khangerǎqi line rig but jerarhǎ haj raśaja, ama vi but pakivale te paśal haj andar sa ol thana la Sućavaqe. Atoska, e khangeri lǎs vi o dujto anav kaj te den pakiv le Somnale Thagarnen Konstantin haj Elena.

---

Korkorutne eksperience kathe vaj paśal

K-o Rädäśeni si but bukǎ tradicionalo kaj mukhen tut phangle moça anda lenqo śukaripen. Sarkon berśesθe keren pen evenimentoja soćialo-kulturalo haj devlikane kaj si phangle la khangerǎθar, sar si: Tabära rangǎrimasqe anrenqi, ol Patragǎ le blaźinenqo, Tabära kreaciaqi „e Devlesqe Dajorri, o Lośalipen le ćhavorrenqo”, o Ges la Ijaqo, o Festivalo „E Hora le Rädäśenenqi”, ama vi maj but.

Paś-o objektivo si vi aver thana turistiko kaj trebal dikhle: ol Mänästirile Rïśca haj Slatina, o Muzeo Jon Irimesku andar o Fältićeni, o Muzeo le Paněnqo andar o Fältićeni, e Galeria le Bare Manuśenqi andar o Fältićeni, „o Śukar Veśorro” le Mihailosqi Sadovǎnu.